R-Project: alternativa para SPSS

Uso do SPSS na docencia

Na actualidade, o SPSS é o programa que se está a empregar no ámbito docente ao este escusar o seu uso na demanda que existe nas empresas de persoas usuarias que o saiban manexar. Este feito provoca un círculo vicioso ao as universidades ensinaren o que as empresas piden mentres estas últimas descoñecen as alternativas e seguen a mercar este programa cun custo elevado na súa licenza. Deste xeito, as universidades vense obrigadas a asumir tamén este custo para os alumnos, que só empregan unha parte da funcionalidade por, entre outros motivos, non poderen instalar este programa nos seus propios ordenadores.

Para unha explicación máis detallada do uso do programa SPSS na docencia da UDC, pode ver o apartado Necesidades dos usuarios.

Uso do SPSS no mundo laboral

No mundo laboral, o SPSS emprégase en grandes empresas debido ao seu alto custo; segundo a propia páxina, algunhas empresas como Lloyds TSB, Credit Suisse, Rabobank etc. son usuarias do programa. Estes datos amplíanse ao procurarmos ofertas de emprego na rede (en portais como infojobs e tecnoempleo) co requirimento de coñecementos de SAS, SPSS ou semellantes, con empresas como eMagister, AIS SA, Uniempresa Abogados y Asesores SA, MDK investigación de mercados, CFI Group, Emer-GfK, BCP Consulting Group, AKI bricolaje España SL, Espaiver servicios inmoviliarios SLU etc.

O perfil dos usuarios a que estas ofertas van dirixidas vai desde analistas, economistas até especialistas en mercadotecnia.

As empresas mercan este produto porque é o único a que a xente está acostumada. R está relegado ao ámbito da investigación debido, entre outros motivos, a que non conta cunha interface moi atractiva que fai que nin sequera chegue a probarse ou a se avaliar como alternativa.

Necesidades dos usuarios

As persoas usuarias implicadas neste proceso son tanto o persoal docente e investigador como o propio alumnado universitario.

Restricións de SPSS para o profesorado

Para os docentes non existe unha licenza específica polo que habería que mercar unha para cada posto de traballo ou usar un número de licenzas flotantes que permitan traballar a un número de usuarios aceptábel ao mesmo tempo.

Restricións de SPSS para o alumnado

Segundo a propia páxina de SPSS, o estudantado que desexar empregar este programa na casa e só para fins educativos pode adquirir unha licenza ao prezo aproximado de 199,98 dólares estadounidenses.

Funcionalidades do SPSS que se empregan actualmente no contexto da UDC

A funcionalidade que pode empregar o alumnado depende de cada materia. Logo de realizarmos unha solicitude de información ao profesorado, os usos máis habituais son os seguintes:

Na Facultade de Informática as funcionalidades solicitadas son:

• Introdución de datos
• Ordenación
• Táboas de frecuencia e análise de frecuencias
• Xeración de gráficos para a visualización dos resultados (diagramas de barras, de sectores, de tallo e follas, de caixa, histogramas, dispersión...).
• Regresións: lineais, polinómicas etc.
• Medias (cadráticas, harmónicas, truncadas etc,), varianzas, medianas, etc.
• Distribucións: normal, Poisson, binomial, ANOVA, etc.
• Modelos: ARIMA etc.
• Probabilidade e modelos probabilísticos
• Intervalos de confianza e contrastes de hipóteses

Na Facultade de Ciencias Económicas os usos máis habituais nas prácticas das materias son os seguintes é:

• Distribucións: Chi cadrado etc.
• Varianzas
• ANOVA
• Análise factorial (non está presente actualmente como unha funcionalidade única en Rcommander)
• Comparación de medias (non está presente actualmente como unha funcionalidade única en Rcommander)

Na Facultade de Ciencias da Saúde non hai instalado ningún tipo de paquete estatístico debido a problemas de licenzas con SPSS; por tanto non hai aulas prácticas en que o alumnado empregaren SPSS.

Por último, na Escola Universitaria de Deseño Industrial, están a empregar simplemente as funcións estatísticas de Excel, Por tanto, podería implantarse sen problemas o programa R que, en principio, está mellor preparado para a estatística que o Excel, que é unha simple folla de cálculo.

Características de R

A relación seguinte, feita por Bob Muenchen , permite achar de forma sinxela a funcionalidade de R que substitúe a da outro produto aínda que cómpre salientarmos que se trata dunha aproximación. Cada un dos paquetes que aquí se describen poden cambiar co tempo, engadir novas funcionalidades ou ter máis ou menos cousas que os paquetes orixinais. Por tanto, destacamos as funcións máis coñecidas aínda que temos que recoñecer que existen máis.

Táboa comparativa

Nos enderezos seguintes pode achar máis información sobre o estado dos paquetes:

• http://cran.r-project.org/src/contrib/Views/
• http://biostat.mc.vanderbilt.edu/s/finder/finder.html
• http://cran.r-project.org/src/contrib/PACKAGES.html
• http://oit.utk.edu/scc/RforSAS&SPSSusers.pdf

Rkward

É unha interface feita en C++. Tratouse de compilar Rkward desde as versións para amd64 (Qt: 3.3.8, KDE: 3.5.5, RKWard: 0.4.7) nun sistema GNU/Linux Gentoo. Logo de numerosos problemas de instalación pode comprobarse que esta IGU é totalmente inestábel, péchase cando non está algo implementado e dá diversos erros descoñecidos. Por tanto, non semella unha opción aceptábel dada a súa pouca fiabilidade xa que resulta complicado traballar con el.

Primeiro arranque de Rkward

Driza

O proxecto Driza está aloxado na forxa de Rediris.es no enderezo http://forja.rediris.es. As imaxes de Driza amósannos unha IGU bastante pobre e á que lle queda moito por desenvolver; porén, para as tarefas de introdución de datos é sinxela e cómoda.

É unha interface desenvolvida na linguaxe Python que require ter instalados Python, Rpy, unha versión actualizada de R, PyQt e Qt.

O proxecto Driza ten o obxectivo de que o alumnado que cursa materias de estatística en calquera das enxeñarías teñan a posibilidade de empregar un programa que poidan modificar e usar na súa propia casa.

Caso de ter materias en que o uso da ferramenta estatística se reducir ás funcionalidades explicitadas no seguinte punto, Driza pode ser unha boa opción se se mellorr a o seu aspecto visual.

JGR

Java GUI for R está baseado en Java; para o poder usar, primeiro hai que instalar o contorno de texto, ter unha máquina virtual de Java e configurala:

# R CMD javareconf
# R
> install.packages("JGR",dep=TRUE)
> install.packages("rJava");
> library(JGR)
> JGR()

Esta IGU é moi simple mais, sen dúbida, está moi ben co fin de instalar e de cargar os complementos de R. A interface baséase nun simple editor e nunha ventá de comandos; con todo, non ten menús coas funcións máis simples.

Está orientado ao uso da consola. Un usuario adoitado a traballar con R non atopará ningún problema. Porén, os usuarios noveis verán nisto unha desvantaxe xa que o uso da consola implica un maior proceso de aprendizaxe.

Consola de JGR

Pantalla principal

A axuda da aplicación está ben integrada e permite a procura de funcións de xeito moi doado, da mesma forma que o explorador de obxectos, que permite un manexo moito máis cómodo da ferramenta.

Axuda da aplicación

JRG permite a visualización de figuras en ventás emerxentes da interface.

Visualización dunha figura

Ten a posibilidade de introducir datos en táboas para analizar sobre eles (permite gardar nun formato comprensíbel por R) aínda que non facilita este labor con menús.

En definitiva, este editor aínda segue a ser moi simple.

R Commander

Para instalar R Commander cómpre ter a biblioteca TK; despois basta con executar library(Rcmdr) desde a propia consola de R e executarase a IGU.

R Commander, tamén coñecido coma Rcmdr, é a IGU oficial de R. Está implementada na propia linguaxe R e emprega ademais a biblioteca gráfica TK. Esta interface e unha das máis completas en opcións e mesmo é posíbel a importación de datos directamente de SPSS en formatos .sav e .por.

É unha das interfaces máis estendidas e con máis perspectivas de futuro. Para alén diso, permite a tradución ao galego, xa que emprega ficheiros .po. Ao estar implementado na propia linguaxe R, é independente da plataforma. Tamén cómpre salientarmos que no caso de ter que engadir funcionalidade á IGU debido a que non cumpra con todos os requisitos necesarios para as materias, poderanse realizar extensións de forma sinxela e só se requiriran coñecementos da linguaxe R e, por tanto, poder ser modificada polos propios alumnos.

Exemplos de importación de datos desde SPSS

O proceso de importación de datos desde SPSS faise do modo seguinte:

1. Seleccionamos no menú Datos a opción Importar datos e logo desde que orixe (no caso de SPSS desde datos SPSS).
2. Introducimos o nome dos datos e pinchamos en Correcto.
3. Abrimos os datos co formato que queiramos, .sav ou .por.
4. Amósase aquí a apertura dun .por como exemplo.
5. Ao premer Editar podemos editar os datos importados.
6. Exemplo de gráfica de barras que se pode facer cos datos.

Selección do menú Importar datos

Introducimos o nome dos datos e prememos Correcto

Abrimos os datos co formato que queiramos, .sav ou .por

Amósase aquí a apertura dun .por como exemplo

Facemos click no menú Editar podemos editar os datos importados

Exemplo de gráfica de barras que se pode facer cos datos

Comparativa